Ons relax / digest systeem

Je ervaart stress wanneer je brein denkt dat je leven in gevaar is. Het maakt daarbij niet uit of het werkelijk een levensbedreigende situatie is. Het maakt voor je brein ook niet uit of je een fysieke of mentale dreiging ervaart. Wanneer bijvoorbeeld twee surfers in het water liggen, kan de ene surfer de golven met veel plezier surfen. Terwijl de andere surfer de situatie stressvol kan ervaren, omdat hij of zij angst voor deze golven heeft. Of je wel of geen stress van een situatie krijgt, heeft er dus alles mee te maken met hoe je brein de situatie interpreteert. In het geval van deze surfers zijn het de golven, maar hetzelfde geldt natuurlijk voor een verhuizing, een werkconflict, een deadline, in de file staan of waar je maar ook stress van krijgt.

Ons vecht / vlucht systeem
De reactie van je brein op het ervaren van een situatie die je als bedreigend ervaart, is een oeroude reactie van je vecht/vlucht systeem. Dit systeem van ons autonome zenuwstelsel zorgt ervoor dat je snel kan vluchten of vechten. Wanneer je stress ervaart wordt er meer bloed van je organen naar je ledenmaten en je brein gepompt. Je spieren spannen aan, je hart gaat sneller kloppen, je bloedruk gaat omhoog en je gaat sneller en oppervlakkiger ademhalen. Dit allemaal zodat je extra snel kan denken en bewegen. Deze lichamelijke reacties zorgen ervoor dat je in korte stressvolle situaties, bijvoorbeeld, wanneer je  de dag voordat je op vakantie gaat, lekker vol energie kan doorwerken.

Chronische stress
Echter, als je langere tijd stress ervaart dan maakt je vlucht / vecht systeem nog een ander hormoon aan, namelijk cortisol. Dit is het lange termijn stresshormoon. Bijvoorbeeld handig als er een overstroming is geweest en je een tijd zonder hulp moet zien te overleven.  Echter chronische stress zorgt op een gegeven moment voor gezondheidsklachten. Je kan maagpijn krijgen, omdat er constant te weinig bloed naar je organen wordt gepompt. Je krijgt stijve spieren, omdat er onnodige spanning op staat. Dit kan ook weer leiden tot constante hoofdpijn. Je immuunsysteem wordt zwakker. Hierdoor gaat je gezondheid achteruit, waar je wellicht  nog meer stress van krijgt.

Ons relax / digest systeem
Gelukkig heeft ons autonome zenuwstelsel ook een tegenhanger. Namelijk ons relax/digest systeem met een precies  tegenovergestelde werking op ons  lijf. Het laat de hartslag en de bloedruk tot het oorspronkelijke niveau dalen, de bloedtoevoer weer naar de organen stromen, de spieren gaan zich ontspannen en de ademhaling wordt als vanouds. Het lichaam keert terug tot de oorspronkelijke gezonde toestand van ontspanning en vertering.
Zoals het vecht / vluchtsysteem automatisch bij waarneming van gevaar aangaat, zo gaat ons relax /digest systeem helaas niet meer vanzelf aan. Een hond die zich na een dreigende situatie uitschudt, activeert bijvoorbeeld automatisch zijn relax /digest systeem. Schudden of trillen is een natuurlijke methode van het lichaam om zich te ontladen van de spierspanning en adrenaline. Helaas, wij hebben onszelf aangeleerd om trillen te onderdrukken, omdat het wordt gezien als een teken van zwakte.

Hoe het relax / digest systeem bij surfers werkt
Gelukkig kunnen we nog wel op andere manieren ons relax / digest systeem activeren.  De stoere surfer heeft het rillen vervangen door te waardelozen in zijn hangmat. Het heeft hetzelfde effect. Zo lijkt deze surfer zodra hij uit het water is lui, maar op dat moment is het relax / digest systeem hard voor hem of haar aan en werk. Alle lichaamsfuncties komen weer op het gezonde niveau. waardoor de surfer tijdens de volgende surfsessie weer gezond en goed kan presteren.

Andere manieren van het relax / digest systeem aanspreken
In een hangmatje gaan liggen is niet de enige manier om in de relax en  digest stand te komen. Hierover gaan mijn volgende blogs.